Mèo không đi tiểu được có nguy hiểm không? Nguyên nhân và cách xử lý khẩn cấp

Mèo không đi tiểu được là tình trạng cần đặc biệt chú ý, nhất là ở mèo đực. Nếu mèo liên tục vào khay cát, rặn tiểu nhưng không có nước tiểu hoặc chỉ ra vài giọt, đây có thể là dấu hiệu tắc nghẽn đường tiết niệu. Khi nước tiểu không thể thoát ra ngoài, các chất thải và rối loạn điện giải có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến sức khỏe của mèo.

Vì vậy, khi nghi ngờ mèo bị bí tiểu hoặc tắc niệu đạo, không nên chờ bệnh tự khỏi hay tự xử lý tại nhà. Hãy cùng tìm hiểu các dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử lý khẩn cấp khi mèo không đi tiểu được.

Mèo không đi tiểu được là tình trạng gì?

Mèo không đi tiểu được hay bí tiểu là tình trạng mèo cố gắng đi tiểu nhưng nước tiểu không thể thoát ra bình thường. Biểu hiện có thể khác nhau tùy mức độ tắc nghẽn.

Một số mèo hoàn toàn không có nước tiểu, trong khi những bé khác vẫn có thể tiểu từng giọt hoặc lượng rất ít.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Vào khay cát liên tục.
• Ngồi trong khay rất lâu.
• Rặn nhiều lần nhưng không có nước tiểu.
• Chỉ tiểu được vài giọt.
• Kêu hoặc tỏ ra đau khi đi tiểu.
• Liếm vùng sinh dục thường xuyên.
• Có máu trong nước tiểu.

Đặc biệt, tình trạng này cần được chú ý nhiều hơn ở mèo đực vì niệu đạo của mèo đực dài và hẹp hơn, do đó dễ bị tắc nghẽn bởi tinh thể, chất nhầy hoặc các vật liệu khác.

Mèo không đi tiểu được có nguy hiểm không?

Có. Mèo hoàn toàn không đi tiểu được có thể là một tình trạng cấp cứu thú y.

Khi niệu đạo bị tắc, nước tiểu tiếp tục được tạo ra nhưng không thể thoát khỏi bàng quang. Bàng quang vì thế ngày càng căng, gây đau và tạo áp lực lên hệ tiết niệu.

Đồng thời, cơ thể không thể đào thải các chất chuyển hóa qua nước tiểu như bình thường. Rối loạn điện giải, đặc biệt là tăng kali máu, có thể xuất hiện và ảnh hưởng đến hoạt động của tim.

Nếu không được xử lý kịp thời, mèo có nguy cơ gặp phải:

• Bàng quang căng và đau.
• Tổn thương thận.
• Rối loạn điện giải.
• Tăng kali máu.
• Rối loạn nhịp tim.
• Suy thận cấp.
• Tổn thương nghiêm trọng hệ tiết niệu.
• Nguy hiểm đến tính mạng.

Vì vậy, nếu mèo rặn nhiều lần nhưng hoàn toàn không có nước tiểu, không nên tiếp tục theo dõi tại nhà để chờ xem bé có tự tiểu lại hay không.

Dấu hiệu nhận biết mèo đang bị bí tiểu

Phát hiện sớm tình trạng tắc đường tiểu có vai trò rất quan trọng. Chủ nuôi nên đặc biệt chú ý những thay đổi trong thói quen sử dụng khay cát của mèo.

Mèo vào khay cát liên tục nhưng không tiểu được

Đây là một trong những biểu hiện điển hình nhất.

Mèo có thể:

• Vào khay cát nhiều lần trong thời gian ngắn.
• Ngồi trong khay lâu hơn bình thường.
• Liên tục thay đổi tư thế.
• Rặn nhưng không thấy nước tiểu.

Một số người có thể nhầm hành động này với táo bón. Tuy nhiên, mèo đang tắc đường tiểu cũng thường ngồi rặn trong khay cát tương tự.

Mèo chỉ tiểu được vài giọt

Không phải trường hợp tắc nghẽn nào cũng khiến nước tiểu ngừng hoàn toàn ngay từ đầu.

Mèo có thể chỉ tiểu được một lượng rất nhỏ hoặc vài giọt mỗi lần. Điều này có thể liên quan đến viêm đường tiết niệu hoặc tắc nghẽn một phần.

Nếu trước đây mèo tạo những cục cát ướt tương đối lớn nhưng gần đây chỉ xuất hiện những đốm nhỏ, đây là thay đổi đáng lưu ý.

Mèo kêu đau khi đi tiểu

Tình trạng viêm và tăng áp lực trong bàng quang có thể gây đau.

Mèo có thể kêu, rên hoặc trở nên bồn chồn mỗi khi cố gắng đi tiểu.

Một số bé còn chạy ra khỏi khay cát đột ngột hoặc bắt đầu tiểu ở những vị trí khác trong nhà vì liên kết khay cát với cảm giác đau.

Mèo liếm vùng sinh dục nhiều

Cảm giác đau và khó chịu có thể khiến mèo liên tục liếm vùng sinh dục.

Nếu hành vi này xuất hiện cùng với việc đi khay cát nhiều lần hoặc rặn tiểu, cần nghĩ đến khả năng mèo đang gặp vấn đề đường tiết niệu.

Nước tiểu có máu

Viêm bàng quang, sỏi hoặc tổn thương đường tiết niệu có thể khiến nước tiểu xuất hiện máu.

Nước tiểu có thể:

• Hồng nhạt.
• Đỏ.
• Có những vệt máu nhỏ.

Ngay cả khi mèo vẫn tiểu được, tình trạng tiểu ra máu cũng nên được bác sĩ thú y kiểm tra.

Bụng dưới căng và đau

Khi nước tiểu không thể thoát ra ngoài, bàng quang có thể ngày càng căng.

Mèo thường khó chịu hoặc phản ứng khi vùng bụng dưới bị chạm vào.

Không nên tự bóp hoặc ấn bụng mèo để cố ép nước tiểu ra ngoài, vì thao tác không đúng có thể gây đau và làm tăng nguy cơ tổn thương.

Mèo bỏ ăn, nôn và mệt mỏi

Khi tình trạng tắc nghẽn kéo dài và bắt đầu ảnh hưởng toàn thân, mèo có thể:

• Bỏ ăn.
• Nôn.
• Trốn một góc.
• Yếu.
• Ít phản ứng.
• Không muốn vận động.

Đây là những dấu hiệu nghiêm trọng và cần được xử lý khẩn cấp.

Phân biệt mèo bí tiểu và mèo bị táo bón

Hai tình trạng này khá dễ bị nhầm vì mèo đều có thể vào khay cát nhiều lần và rặn lâu.

Với bí tiểu, mèo thường cố gắng đi tiểu nhưng không có nước tiểu hoặc chỉ ra vài giọt. Bé có thể liếm vùng sinh dục, kêu đau hoặc xuất hiện máu trong nước tiểu.

Với táo bón, vấn đề chủ yếu là mèo không thể đi ngoài bình thường. Phân có thể khô, cứng hoặc không xuất hiện trong khay cát trong thời gian dài.

Nếu không chắc mèo đang cố đi tiểu hay đi ngoài, không nên tự phán đoán và chờ đợi. Đặc biệt với mèo đực, việc bỏ sót tắc niệu đạo có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Nguyên nhân khiến mèo không đi tiểu được

Tắc niệu đạo

Tắc niệu đạo là một trong những nguyên nhân nguy hiểm nhất khiến mèo không thể đi tiểu.

Niệu đạo là đường dẫn nước tiểu từ bàng quang ra ngoài cơ thể. Khi đường này bị chặn, nước tiểu không thể thoát ra.

Tắc nghẽn có thể liên quan đến:

• Tinh thể.
• Chất nhầy.
• Tế bào viêm.
• Sỏi nhỏ.
• Co thắt niệu đạo.

Tình trạng này đặc biệt đáng chú ý ở mèo đực.

Sỏi tiết niệu

Khoáng chất trong nước tiểu có thể kết tụ và hình thành sỏi trong bàng quang hoặc đường tiết niệu.

Sỏi có thể gây:

• Kích ứng bàng quang.
• Tiểu ra máu.
• Đau khi đi tiểu.
• Tắc nghẽn niệu đạo.

Không phải tất cả loại sỏi đều được xử lý giống nhau, vì vậy việc xác định loại và vị trí sỏi rất quan trọng.

Tinh thể trong nước tiểu

Nước tiểu của mèo có thể xuất hiện các tinh thể khoáng.

Tinh thể không phải lúc nào cũng gây tắc nghẽn, nhưng trong một số trường hợp chúng có thể kết hợp với chất nhầy và tế bào tạo thành vật liệu làm tắc niệu đạo.

Nút tắc niệu đạo

Nút tắc có thể hình thành từ hỗn hợp:

• Chất nhầy.
• Tế bào viêm.
• Protein.
• Tinh thể.
• Các chất khác trong đường tiết niệu.

Khi nút này mắc ở đoạn hẹp của niệu đạo, mèo có thể đột ngột không đi tiểu được.

Viêm bàng quang vô căn ở mèo

Viêm bàng quang vô căn ở mèo, thường được gọi là Feline Idiopathic Cystitis – FIC, là một nguyên nhân quan trọng của các vấn đề đường tiết niệu dưới.

Mèo mắc FIC có thể xuất hiện:

• Tiểu khó.
• Tiểu nhiều lần.
• Tiểu ra máu.
• Đau khi đi tiểu.
• Đi tiểu ngoài khay.

Stress và các yếu tố môi trường có thể liên quan đến những đợt bệnh ở một số mèo. Ở mèo đực, tình trạng viêm và co thắt cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ tắc nghẽn.

Nhiễm trùng đường tiết niệu

Nhiễm khuẩn có thể gây viêm đường tiết niệu và khiến mèo tiểu khó, tiểu nhiều lần hoặc tiểu ra máu.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp mèo tiểu khó đều do nhiễm khuẩn.

Do đó, không nên tự mua kháng sinh khi chưa xác định nguyên nhân.

Bất thường ở niệu đạo

Một số trường hợp ít phổ biến hơn có thể liên quan đến:

• Sẹo niệu đạo.
• Chấn thương.
• Khối bất thường.
• Dị tật cấu trúc.
• Tiền sử tắc nghẽn nhiều lần.

Những nguyên nhân này thường cần được bác sĩ đánh giá chuyên sâu hơn.

Vì sao mèo đực dễ bị tắc đường tiểu?

Mèo đực có nguy cơ tắc niệu đạo cao hơn mèo cái chủ yếu do cấu tạo đường tiết niệu.

Niệu đạo mèo đực dài và có những đoạn rất hẹp. Vì vậy, chỉ một lượng nhỏ vật liệu như tinh thể, chất nhầy hoặc tế bào viêm cũng có thể làm cản trở dòng nước tiểu.

Điều quan trọng là mèo đực đã triệt sản vẫn có thể bị tắc đường tiểu.

Do đó, nếu mèo đực liên tục rặn nhưng không có nước tiểu, chủ nuôi nên xem đây là một dấu hiệu cần được kiểm tra khẩn cấp.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh đường tiết niệu ở mèo

Các vấn đề đường tiết niệu thường liên quan đến nhiều yếu tố kết hợp chứ không phải một nguyên nhân duy nhất.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ gồm:

• Uống ít nước.
• Tổng lượng nước hấp thụ không đủ.
• Thừa cân.
• Ít vận động.
• Stress.
• Thay đổi môi trường sống.
• Nhà có nhiều mèo.
• Khay cát không sạch hoặc đặt ở vị trí khiến mèo không thoải mái.
• Tiền sử bệnh đường tiết niệu.
• Chế độ ăn không phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Với những bé từng bị viêm bàng quang hoặc tắc niệu đạo, việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Mèo không đi tiểu được bao lâu thì nguy hiểm?

Không nên chờ đến một số giờ cố định mới quyết định đưa mèo đi khám.

Nếu bạn quan sát thấy mèo liên tục rặn nhưng hoàn toàn không có nước tiểu, đặc biệt là mèo đực, hãy liên hệ cơ sở thú y ngay.

Mức độ khẩn cấp càng cao nếu mèo đồng thời:

• Kêu đau.
• Bụng căng.
• Nôn.
• Bỏ ăn.
• Yếu.
• Mệt bất thường.

Việc cố chờ thêm vài giờ hoặc đến ngày hôm sau để xem mèo có tự tiểu lại hay không có thể làm mất thời gian điều trị quan trọng.

Cách xử lý khẩn cấp khi mèo không đi tiểu được

Kiểm tra nhanh khay cát

Quan sát xem:

• Lần cuối có nước tiểu bình thường là khi nào?
• Mèo có tiểu được vài giọt không?
• Có máu không?
• Mèo đã vào khay bao nhiêu lần?

Thông tin này sẽ hữu ích khi trao đổi với bác sĩ.

Tuy nhiên, nếu mèo rặn liên tục nhưng không có nước tiểu, không nên dành hàng giờ để tiếp tục quan sát.

Giữ mèo bình tĩnh

Stress có thể khiến mèo trở nên kích động hơn.

Hãy nhẹ nhàng đặt mèo vào lồng vận chuyển và hạn chế tác động không cần thiết vào vùng bụng.

Liên hệ cơ sở thú y

Khi gọi, hãy thông báo rõ rằng mèo đang rặn tiểu nhưng không có nước tiểu.

Bạn cũng nên cung cấp:

• Mèo đực hay cái.
• Lần cuối tiểu bình thường.
• Có nôn hay không.
• Có bỏ ăn không.
• Có tiền sử sỏi hoặc tắc đường tiểu không.

Đưa mèo đi khám càng sớm càng tốt

Nếu nghi ngờ tắc niệu đạo hoàn toàn, mục tiêu quan trọng nhất là để bác sĩ xác định và giải phóng tình trạng tắc nghẽn càng sớm càng tốt.

Những điều tuyệt đối không nên làm khi mèo bí tiểu

Khi thấy mèo không tiểu được, chủ nuôi thường rất lo lắng và muốn tìm cách giúp bé tiểu ngay. Tuy nhiên, một số thao tác tại nhà có thể nguy hiểm.

Không nên:

• Bóp bàng quang.
• Ấn mạnh vào bụng.
• Tự luồn ống thông tiểu.
• Tự cho uống thuốc lợi tiểu.
• Tự dùng kháng sinh.
• Cho mèo uống thuốc giảm đau của người.
• Dùng mẹo dân gian để kích thích đi tiểu.
• Chờ qua đêm nếu nghi ngờ tắc hoàn toàn.

Đặc biệt, nhiều loại thuốc giảm đau thông dụng dành cho người có thể gây độc nghiêm trọng cho mèo.

Bác sĩ chẩn đoán mèo bí tiểu như thế nào?

Bác sĩ có thể khám vùng bụng để đánh giá tình trạng bàng quang và xác định mèo có khả năng bị tắc nghẽn hay không.

Tùy trường hợp, các kiểm tra có thể bao gồm:

• Xét nghiệm máu.
• Kiểm tra chức năng thận.
• Đánh giá điện giải.
• Xét nghiệm nước tiểu.
• Siêu âm.
• X-quang.
• Kiểm tra sỏi hoặc tinh thể.

Mục tiêu không chỉ là xác định có tắc hay không mà còn tìm nguyên nhân và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến toàn cơ thể.

Mèo bị tắc đường tiểu được điều trị như thế nào?

Giải phóng tắc nghẽn

Khi niệu đạo bị tắc, bác sĩ có thể cần an thần hoặc gây mê và đặt ống thông tiểu để giải phóng vật liệu gây tắc.

Đây là thủ thuật cần chuyên môn và không được thực hiện tại nhà.

Truyền dịch

Một số mèo cần được truyền dịch nhằm:

• Điều chỉnh mất nước.
• Hỗ trợ cân bằng điện giải.
• Hỗ trợ chức năng thận.
• Giúp cơ thể đào thải các chất tích tụ.

Kiểm soát đau

Tắc đường tiểu có thể gây đau đáng kể. Bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc giảm đau và các thuốc hỗ trợ khác phù hợp với tình trạng của mèo.

Theo dõi sau khi thông tiểu

Sau khi giải phóng tắc nghẽn, mèo có thể cần được theo dõi tại cơ sở thú y.

Các yếu tố được quan sát gồm:

• Khả năng tự đi tiểu.
• Lượng nước tiểu.
• Điện giải.
• Chức năng thận.
• Nguy cơ tái tắc.

Phẫu thuật trong một số trường hợp

Nếu mèo đực liên tục bị tắc niệu đạo hoặc có bất thường cấu trúc, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp phẫu thuật phù hợp.

Quyết định này phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của từng bé.

Chăm sóc mèo sau khi thông tiểu

Sau khi về nhà, chủ nuôi cần tiếp tục theo dõi rất kỹ.

Nên:

• Cho mèo dùng thuốc đúng hướng dẫn.
• Quan sát số lần đi tiểu.
• Theo dõi kích thước các cục cát ướt.
• Khuyến khích uống nước.
• Giữ khay cát sạch.
• Giảm các yếu tố gây stress.
• Cho ăn theo chế độ bác sĩ khuyến nghị nếu có.
• Tái khám đúng lịch.

Nếu mèo bắt đầu rặn lại nhưng không có nước tiểu, cần liên hệ bác sĩ ngay vì tắc nghẽn có thể tái phát.

Mèo bị bí tiểu có tái phát không?

Có.

Một số mèo có thể bị tái phát các vấn đề đường tiết niệu, đặc biệt nếu nguyên nhân nền chưa được kiểm soát.

Vì vậy, sau đợt điều trị đầu tiên, mục tiêu không chỉ là giúp mèo đi tiểu lại mà còn phải tìm cách giảm nguy cơ bệnh quay trở lại.

Cách phòng ngừa mèo bị bí tiểu

Khuyến khích mèo uống đủ nước

Có thể thử:

• Đặt nhiều bát nước trong nhà.
• Thay nước thường xuyên.
• Đặt nước ở vị trí mèo thích.
• Sử dụng vòi uống nước nếu mèo có hứng thú.
• Tăng nguồn thức ăn có độ ẩm phù hợp theo tư vấn của bác sĩ.

Mục tiêu là tăng tổng lượng nước mèo hấp thụ mỗi ngày.

Duy trì cân nặng hợp lý

Mèo thừa cân và ít vận động có thể có nguy cơ gặp các vấn đề đường tiết niệu cao hơn.

Hãy kiểm soát khẩu phần và dành thời gian chơi cùng mèo mỗi ngày.

Giảm stress

Stress được xem là một yếu tố quan trọng ở những mèo mắc viêm bàng quang vô căn.

Có thể giúp mèo cảm thấy an toàn hơn bằng cách:

• Duy trì lịch sinh hoạt ổn định.
• Chuẩn bị nơi trú ẩn riêng.
• Cung cấp trụ cào móng và đồ chơi.
• Hạn chế xung đột giữa những mèo sống chung.
• Tạo các vị trí nghỉ ngơi trên cao.

Quản lý khay cát

Khay cát nên:

• Được vệ sinh thường xuyên.
• Đặt ở nơi yên tĩnh.
• Dễ tiếp cận.
• Có số lượng phù hợp khi nuôi nhiều mèo.

Nếu mèo không thích khay cát, bé có thể nhịn tiểu hoặc thay đổi thói quen đi vệ sinh.

Chế độ ăn phù hợp

Một số mèo có bệnh đường tiết niệu có thể cần chế độ ăn chuyên biệt.

Tuy nhiên, không nên tự cho mọi mèo bị tiểu khó ăn thức ăn “urinary” mà chưa biết nguyên nhân.

Loại thức ăn phù hợp phụ thuộc vào tình trạng nước tiểu, loại tinh thể hoặc sỏi và đánh giá của bác sĩ thú y.

Câu hỏi thường gặp về mèo không đi tiểu được

Mèo rặn tiểu nhưng không ra phải làm sao?

Nếu mèo liên tục rặn nhưng không có nước tiểu, đặc biệt là mèo đực, nên đưa đến cơ sở thú y khẩn cấp để kiểm tra khả năng tắc niệu đạo.

Mèo đi tiểu từng giọt có nguy hiểm không?

Có thể. Tiểu từng giọt có thể liên quan đến viêm đường tiết niệu hoặc tắc nghẽn một phần. Mèo cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Mèo không đi tiểu được có tự khỏi không?

Không nên chờ tình trạng này tự khỏi. Nếu đang xảy ra tắc nghẽn hoàn toàn, trì hoãn điều trị có thể gây biến chứng nghiêm trọng.

Mèo bí tiểu có được bóp bụng không?

Không. Không nên tự bóp bàng quang hoặc ấn mạnh vùng bụng để cố ép nước tiểu ra ngoài.

Cho mèo uống nhiều nước có giúp thông tiểu không?

Tăng lượng nước có vai trò trong chăm sóc và phòng ngừa một số bệnh đường tiết niệu. Tuy nhiên, nếu niệu đạo đã bị tắc, uống nước không thể thay thế việc giải phóng tắc nghẽn tại cơ sở thú y.

Mèo bị tắc đường tiểu có chữa được không?

Nhiều trường hợp có thể được điều trị hiệu quả nếu phát hiện và xử lý kịp thời. Tiên lượng phụ thuộc vào thời gian tắc nghẽn, nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng đến cơ thể.

Mèo đã thông tiểu có bị lại không?

Có thể. Vì vậy, sau điều trị cần theo dõi khả năng đi tiểu và thực hiện các biện pháp phòng tái phát theo hướng dẫn của bác sĩ.